ФУНКЦІОНАЛЬНИЙ СТАН СЕРЦЕВО-СУДИННОЇ СИСТЕМИ В ОСІБ ІЗ РІЗНИМ ПОЄДНАННЯМ АБДОМІНАЛЬНОГО ОЖИРІННЯ, ЕНДОТЕЛІАЛЬНОЇ ДИСФУНКЦІЇ ТА ЦИРКАДНИХ ПОРУШЕНЬ АРТЕРІАЛЬНОГО ТИСКУ
DOI:
https://doi.org/10.17721/1728.2748.2026.106.30-34Ключові слова:
абдомінальне ожиріння, ендотеліальна дисфункція, циркадний ритм, варіабельність артеріаль-ного тиску, ендотелій-залежна вазодилатація, функціональний стан серцево-судинної системиАнотація
Вступ. Незважаючи на велику поширеність абдомінального ожиріння, функціональні характеристики серцево-судинної системи за різних поєднань ожиріння з ендотеліальною дисфункцією та порушеннями циркадного ритму артеріального тиску залишаються недостатньо вивченими. Мета роботи – оцінити функціональні показники серцево-судинної системи в осіб із різними поєднаннями абдомінального ожиріння, ендотеліальної дисфункції та порушень циркадного ритму артеріального тиску (АТ) на основі виключно неінвазивних методів обстеження.
Методи. Обстежено 88 осіб віком 28–59 років. Визначали індекс маси тіла (ІМТ), проводили добове монітору-вання артеріального тиску (ДМАТ) з оцінюванням циркадного ритму та варіабельності АТ. Ендотеліальну функцію оцінювали за показником ендотелій-залежної вазодилатації (ЕЗВД) у пробі з реактивною гіперемією плечової артерії. Нормальність розподілу перевіряли за тестом Шапіро – Вілка.
Результати. Виділено чотири групи обстежуваних за комбінацією трьох критеріїв. Установлено прогресивне погіршення функціональних показників від групи А (без ожиріння, без функціональних порушень) до групи Г (ожиріння у поєднанні з ендотеліальною дисфункцією (ЕД) і порушеним циркадним ритмом): варіабельність систолічного АТ (САТ) зросла на 60 % (p < 0,05), частота ЕД – від 14 до 73 %. Показово, що особи з ожирінням і збереженою ендо-теліальною функцією (група В) мали нижчу частоту ЕД (27 %), ніж особи без ожиріння, але з функціональними порушеннями (група Б – 52 %).
Висновки. Поєднання абдомінального ожиріння з ендотеліальною дисфункцією та порушенням циркадного ритму артеріального тиску асоціюється з найбільш вираженим порушенням адаптаційних можливостей системи регуляції кровообігу. Неінвазивне оцінювання ендотеліальної функції та циркадного ритму АТ дає змогу виявляти групи осіб із різним ступенем функціонального ризику без застосування інвазивних досліджень.
Завантажити
Посилання
Afshin, A., Forouzanfar, M. H., Reitsma, M. B., Sur, P., Estep, K., Lee, A., Marczak, L., Mokdad, A. H., Moradi-Lakeh, M., Naghavi, M., Salomon, J. A., Vos, T., Abajobir, A. A., Abbafati, C., Abbas, K. M., Abd-Allah, F., Abera, S. F., Aboyans, V., Adetokunboh, O., … & Murray, C. J. L. (2017). Health effects of overweight and obesity in 195 countries over 25 years. New England Journal of Medicine, 377(1), 13–27. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1614362
Blüher, M. (2020). Metabolically healthy obesity. Endocrine Reviews, 41(3), 405–420. https://doi.org/10.1210/endrev/bnaa004
Damay, V., Ivan, I., Islami, N., & Rubismo, K. (2025). Impact of anthropometric adiposity and excessive daytime sleepiness on endothelial function in healthcare workers: A cross-sectional analysis. Narra J, 5(2), e2003. https://doi.org/10.52225/narra.v5i2.2003
Dri, E., Lampas, E., Lazaros, G., Lazarou, E., Theofilis, P., Tsioufis, C., & Tousoulis, D. (2023). Inflammatory mediators of endothelial dysfunction. Life, 13(6), 1420. https://doi.org/10.3390/life13061420
Eckel, N., Meidtner, K., Kalle-Uhlmann, T., Stefan, N., & Schulze, M. B. (2016). Metabolically healthy obesity and cardiovascular events: A systematic review and meta-analysis. European Journal of Preventive Cardiology, 23(9), 956–966. https://doi.org/10.1177/2047487315623884
Heiss, C., Rodriguez-Mateos, A., Bapir, M., Skene, S. S., Sies, H., & Kelm, M. (2022). Flow-mediated dilation reference values for evaluation of endothelial function and cardiovascular health. Cardiovascular Research, 118(1), 283–293. https://doi.org/10.1093/cvr/cvac095
Huart, J., Persu, A., Lengelé, J. P., Krzesinski, J. M., Jouret, F., & Stergiou, G. S. (2023). Pathophysiology of the nondipping blood pressure pattern. Hypertension, 80(4), 719–729. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.122.19996
Lee, E. (2024). When and how to use ambulatory blood pressure monitoring and home blood pressure monitoring for managing hypertension. Clinical Hypertension, 30(1), 4. https://doi.org/10.1186/s40885-024-00265-w
Lustig, R. H., Collier, D., Kassotis, C., Roepke, T. A., Ji Kim, M., Blanc, E., Barouki, R., Bansal, A., Cave, M. C., Chatterjee, S., Choudhury, M., Gilbertson, M., Lagadic-Gossmann, D., Howard, S., Lind, L., Tomlinson, C. R., Vondracek, J., & Heindel, J. J. (2022). Obesity I: Overview and molecular and biochemical mechanisms. Biochemical Pharmacology, 199, 115012. https://doi.org/10.1016/j.bcp.2022.115012
Pouwels, S., Sakran, N., Graham, Y., Leal, A., Pintar, T., Yang, W., Kassir, R., Singhal, V., Mahawar, K. K., & Ramnarain, D. (2022). Non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD): A review of pathophysiology, clinical management and effects of weight loss. BMC Endocrine Disorders, 22(1), 63. https://doi.org/10.1186/s12902-022-00980-1
Richter, J., Buchcik, J., & Adedeji, A. (2025). Examining gender, BMI, and lifestyle factors as indicators of type 2 diabetes risk in the Ukrainian population. Endocrine, 90(2), 498–506. https://doi.org/10.1007/s12020-025-04353-1
Schrader, L. I., Ronnekleiv-Kelly, S. M., Hogenesch, J. B., Bradfield, C. A., & Malecki, K. M. C. (2024). Circadian disruption, clock genes, and metabolic health. The Journal of Clinical Investigation, 134(3), e170998. https://doi.org/10.1172/JCI170998
Smith, G. I., Mittendorfer, B., & Klein, S. (2019). Metabolically healthy obesity: Facts and fantasies. The Journal of Clinical Investigation, 129(10), 3978–3989. https://doi.org/10.1172/JCI129186
Stefan, N., Schick, F., & Häring, H. U. (2017). Causes, characteristics, and consequences of metabolically unhealthy normal weight in humans. Cell Metabolism, 26(2), 292–300. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2017.07.008
Sun, B., Mu, Z., Wan, Y., Shen, J., Yuan, Y., Xie, X., Meng, Z., Ma, Q., & Xu, J. (2025). Relationship between sleep-breathing events induced nocturnal blood pressure surge and sympathetic nervous activity in patients with obstructive sleep apnea. Sleep and Breathing, 29, 113. https://doi.org/10.1007/s11325-025-03292-5
Tessier, E. A. S., Daltro, C., Netto, E. M., Doria, G. M. A., Peredo, A. J. G., Bulhões, F., Aras, R., & Harris, R. A. (2025). Endothelial function by flow-mediated dilation (FMD) in the brachial artery in hypertensive patients. Arquivos Brasileiros de Cardiologia, 122(5), e20240533. https://doi.org/10.36660/abc.20240533i
Villarreal, D., Ramos, F., Gasca, D., Roa, C., Cardone, M., Ayala, C., & Alvarado, C. (2024). Echocardiographic characteristics and non-dipping blood pressure profile: Is there an association? medRxiv. https://doi.org/10.1101/2024.05.23.24307846
World Health Organization. (2024). Obesity and overweight: Fact sheet. World Health Organization.
