ЦИТОТОКСИЧНІСТЬ СИСТЕМ ДЕКСТРАН-ПОЛІАКРИЛАМІД/НАНОЧАСТИНКИ ЗОЛОТА ПРОТИ ЛІНІЙ КЛІТИН ЕПІДЕРМАЛЬНОЇ КАРЦИНОМИ ЛЮДИНИ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.17721/1728.2748.2026.106.5-14

Ключові слова:

декстран-поліакриламід, наночастинки золота, рак, лактатдегідрогеназа, сукцинатдегідрогеназа, активні форми кисню

Анотація

Вступ. Сучасні досягнення полімерної хімії, медицини та біології створили необхідну основу для складних систем доставки протиракових сполук. Полімерні наноносїі є перспективними системами для доставки ліків завдяки їхнім унікальним фізико-хімічним властивостям. Додаткова функціоналізація систем забезпечується додаванням активних компонентів, таких як малі органічні молекули, наночастинки металів, інші полімери тощо. Однак, незважаючи на низку переваг, клінічне застосування таких систем обмежене через недостатні відомості поведінки та впливу на клітини.

Методи. Використано наносистеми декстран-поліакриламід (Д500ПАА)/наночастинки золота (AuNPs) і декстран-(поліакриламід-ко-поліакрилова кислота) (Д500ПААас)/AuNPs. Дослідження проведено на лініях клітин епідермальної карциноми гортані людини (Hep-2), епідермальної карциноми ротової порожнини (КВ) і незлоякісних ендотеліальних клітинах аорти миші (MAEC). Визначали активність лактатдегідрогенази (ЛДГ), сукцинатдегідрогенази (СДГ), глюкозо-6-фосфатдегідрогенази (Г6ФД) і рівень внутрішньоклітинних АФК.

Результати. Наносистеми Д500ПАА/AuNPs виявляли вищу цитотоксичність порівняно з Д500ПААас/AuNPs. Виявлені зміни активності Г6ФД у клітинах Нер-2 та КВ мають протилежний напрямок, що, імовірно, є ознакою адаптації клітин КВ до присутності полімерних наноносіїв та AuNPs. У клітинах КВ виявлено підвищення активності ЛДГ після інкубації з Д500ПААас та Д500ПААас/AuNPs. Д500ПАА виявляв вищу цитотоксичність і сильніший вплив на активність досліджених ензимів порівняно з аніонним Д500ПААас. Виявлено більш суттєві зміни ЛДГ у злоякісних клітинах, натомість активність СДГ для них змінюється слабко. У той самий час відмінності активності СДГ най-більш значні у клітинах МАЕС. Рівні АФК у ракових клітинах змінювалися слабко, натомість у клітинах МАЕС спосте-рігалося зниження показника у 1,3 раза при інкубації з Д500ПААас/AuNPs та у 3,5 разів – з Д500ПАА/AuNPs.

Висновки. Нейтральний полімерний наноносій Д500ПАА має вищу цитотоксичність порівняно з аніонним аналогом Д500ПААас проти злоякісних Нер-2, КВ та незлоякісних МАЕС ліній клітин. Інкапсульовані у вказані полімерні матриці AuNPs виявляють слабшу цитотоксичність у комбінації з Д500ПААас, а також зміни активності лактатдегідро-генази, сукцинатдегідрогенази та глюкозо-6-фосфатдегідрогенази та вплив на рівень внутрішньоклітинних АФК.

Завантажити

Дані для завантаження поки недоступні.

Посилання

Banihashem, S., Nezhati, M. N., & Panahi, H. A. (2020). Synthesis of chitosan-grafted-poly(N-vinylcaprolactam) coated on the thiolated gold nanoparticles surface for controlled release of cisplatin. Carbohydrate polymers, 227, 115333. https://doi.org/10.1016/j.carbpol.2019.115333

Barba, I., Carrillo-Bosch, L., & Seoane, J. (2024). Targeting the Warburg Effect in Cancer: Where Do We Stand? International journal of molecular sciences, 25(6), 3142. https://doi.org/10.3390/ijms25063142

Boese, A. C., & Kang, S. (2021). Mitochondrial metabolism-mediated redox regulation in cancer progression. Redox biology, 42, 101870. https://doi.org/10.1016/j.redox.2021.101870

Boutilier, A. J., & Elsawa, S. F. (2021). Macrophage Polarization States in the Tumor Microenvironment. International journal of molecular sciences, 22(13), 6995. https://doi.org/10.3390/ijms22136995

Brambilla, D., Panico, F., Zarini, L., Mussida, A., Ferretti, A. M., Aslan, M., Ünlü, M. S., & Chiari, M. (2024). Copolymer-Coated Gold Nanoparticles: Enhanced Stability and Customizable Functionalization for Biological Assays. Biosensors, 14(7), 319. https://doi.org/10.3390/bios14070319

Chatoff, A., Kantner, D. S., Snyder, N. W., & Rink, L. (2025). Metabolic Effects of Succinate Dehydrogenase Loss in Cancer. Journal of cellular physiology, 240(7), e70066. https://doi.org/10.1002/jcp.70066

Chen, J., Huang, Z., Chen, Y., Tian, H., Chai, P., Shen, Y., Yao, Y., Xu, S., Ge, S., & Jia, R. (2025). Lactate and lactylation in cancer. Signal transduction and targeted therapy, 10(1), 38. https://doi.org/10.1038/s41392-024-02082-x

Cosma, M., Mocan, T., Delcea, C., Pop, T., Mosteanu, O., & Mocan, L. (2025). Gold Nanoparticles as Targeted Drug Delivery Systems for Liver Cancer: A Systematic Review of Tumor Targeting Efficiency and Toxicity Profiles. International journal of molecular sciences, 26(16), 7917. https://doi.org/10.3390/ijms26167917

Dalla Pozza, E., Dando, I., Pacchiana, R., Liboi, E., Scupoli, M. T., Donadelli, M., & Palmieri, M. (2020). Regulation of succinate dehydrogenase and role of succinate in cancer. Seminars in cell & developmental biology, 98, 4-14. https://doi.org/10.1016/j.semcdb.2019.04.013

Daniele, R., Fragassi, A., Pesce, C., Tognetti, F., Verona, M., Marzaro, G., Salmaso, S., & Caliceti, P. (2026). Folate-targeted gold nanoparticles for doxorubicin delivery in tumor spheroids. Drug delivery, 33(1), 2607390. https://doi.org/10.1080/10717544.2025.2607390

Eker, F., Akdaşçi, E., Duman, H., Bechelany, M., & Karav, S. (2024). Gold Nanoparticles in Nanomedicine: Unique Properties and Therapeutic Potential. Nanomaterials, 14(22), 1854. https://doi.org/10.3390/nano14221854

Giráldez-Pérez, R. M., Grueso, E., Montero-Hidalgo, A. J., Luque, R. M., Carnerero, J. M., Kuliszewska, E., & Prado-Gotor, R. (2022). Gold Nanosystems Covered with Doxorubicin/DNA Complexes: A Therapeutic Target for Prostate and Liver Cancer. International journal of molecular sciences, 23(24), 15575. https://doi.org/10.3390/ijms232415575

Glorieux, C., Liu, S., Trachootham, D., & Huang, P. (2024). Targeting ROS in cancer: rationale and strategies. Nature reviews. Drug discovery, 23(8), 583–606. https://doi.org/10.1038/s41573-024-00979-4

Ibrahim-Hashim, A., & Estrella, V. (2019). Acidosis and cancer: from mechanism to neutralization. Cancer metastasis reviews, 38(1-2), 149-155. https://doi.org/10.1007/s10555-019-09787-4

Kroemer, G., & Pouyssegur, J. (2008). Tumor cell metabolism: cancer's Achilles' heel. Cancer cell, 13(6), 472–482. https://doi.org/10.1016/j.ccr.2008.05.005

Kus-Liśkiewicz, M., Fickers, P., & Ben Tahar, I. (2021). Biocompatibility and Cytotoxicity of Gold Nanoparticles: Recent Advances in Methodologies and Regulations. International journal of molecular sciences, 22(20), 10952. https://doi.org/10.3390/ijms222010952

Kutsevol, N., Bezugla, T., Bezuglyi, M., & Rawiso, M. (2012). Branched Dextran-graft-Polyacrylamide Copolymers as Perspective Materials for Nanotechnology. Macromolecular Symposia, 317-318(1), 82-90. https://doi.org/10.1002/masy.201100087

Kutsevol, N., Bezuglyi, M., Rawiso, M., & Bezugla, T. (2014). Star-like Dextran-graft-(polyacrylamide-co-polyacrylic acid) Copolymers. Macromolecular symposia, 335(1), 12-16. https://doi.org/10.1002/masy.201200115

Lennicke, C., & Cochemé, H. M. (2021). Redox metabolism: ROS as specific molecular regulators of cell signaling and function. Molecular cell, 81(18), 3691-3707. https://doi.org/10.1016/j.molcel.2021.08.018

Niculescu, A. G. (2021). Polymer-Based Nanosystems-A Versatile Delivery Approach. Materials, 14(22), 6812. https://doi.org/10.3390/ma14226812

Osorio, M., Martinez, E., Naranjo, T., & Castro, C. (2020). Recent Advances in Polymer Nanomaterials for Drug Delivery of Adjuvants in Colorectal Cancer Treatment: A Scientific-Technological Analysis and Review. Molecules, 25(10), 2270. https://doi.org/10.3390/molecules25102270

Parsegian, V. A., Rand, R. P., & Rau, D. C. (2000). Osmotic stress, crowding, preferential hydration, and binding: A comparison of perspectives. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 97(8), 3987-3992. https://doi.org/10.1073/pnas.97.8.3987

Rastogi, S., Mishra, S. S., Arora, M. K., Kaithwas, G., Banerjee, S., Ravichandiran, V., Roy, S., & Singh, L. (2023). Lactate acidosis and simultaneous recruitment of TGF-β leads to alter plasticity of hypoxic cancer cells in tumor microenvironment. Pharmacology & therapeutics, 250, 108519. https://doi.org/10.1016/j.pharmthera.2023.108519

Rossner, C. (2025). Polymer-Grafted Gold Colloids and Supracolloids: From Mechanisms of Formation to Dynamic Soft Matter. Macromolecular rapid communications, 46(5), e2400851. https://doi.org/10.1002/marc.202400851

Salari, N., Faraji, F., Torghabeh, F. M., Faraji, F., Mansouri, K., Abam, F., Shohaimi, S., Akbari, H., & Mohammadi, M. (2022). Polymer-based drug delivery systems for anticancer drugs: A systematic review. Cancer treatment and research communications, 32, 100605. https://doi.org/10.1016/j.ctarc.2022.100605

Saw, W. S., Anasamy, T., Do, T. T. A., Lee, H. B., Chee, C. F., Isci, U., Misran, M., Dumoulin, F., Chong, W. Y., Kiew, L. V., Imae, T., & Chung, L. Y. (2022). Nanoscaled PAMAM Dendrimer Spacer Improved the Photothermal-Photodynamic Treatment Efficiency of Photosensitizer-Decorated Confeito-Like Gold Nanoparticles for Cancer Therapy. Macromolecular bioscience, 22(8), e2200130. https://doi.org/10.1002/mabi.202200130

Song, J., Sun, H., Zhang, S., & Shan, C. (2022). The Multiple Roles of Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase in Tumorigenesis and Cancer Chemoresistance. Life, 12(2), 271. https://doi.org/10.3390/life12020271

Sushko, R., Sarazin, D., Rochas, C., Kutsevol, N., & Guenet, J.-M. (2009). Anomalous behaviour of comb-like dextran–polyacrylamide copolymers in mixed solvents. European Polymer Journal, 45(6), 1698-1705. https://doi.org/10.1016/j.eurpolymj.2009.03.004

Taghavimandi, F., Kim, M. G., Lee, M., & Shin, K. (2025). Branched Polymer Architecture for Modulating Interactions in Material-Bio Interface. Tissue engineering and regenerative medicine, 22(4), 481-504. https://doi.org/10.1007/s13770-024-00699-1

Yeshchenko, O., Kutsevol, N., & Naumenko, A. (2016). Light-Induced Heating of Gold Nanoparticles in Colloidal Solution: Dependence on Detuning from Surface Plasmon Resonance. Plasmonics, 11, 345-350. https://doi.org/10.1007/s11468-015-0034-z

Zhuang, L., Lian, Y., & Zhu, T. (2025). Multifunctional gold nanoparticles: bridging detection, diagnosis, and targeted therapy in cancer. Molecular cancer, 24(1), 228. https://doi.org/10.1186/s12943-025-02431-6

Опубліковано

27.10.2026

Як цитувати

ВІРИЧ, П., ЄЩЕНКО, М., ВІРИЧ, П., & КУЦЕВОЛ, Н. (2026). ЦИТОТОКСИЧНІСТЬ СИСТЕМ ДЕКСТРАН-ПОЛІАКРИЛАМІД/НАНОЧАСТИНКИ ЗОЛОТА ПРОТИ ЛІНІЙ КЛІТИН ЕПІДЕРМАЛЬНОЇ КАРЦИНОМИ ЛЮДИНИ. Вісник Київського національного університету імені Тараса Шевченка. Біологія, 106(3), 5-14. https://doi.org/10.17721/1728.2748.2026.106.5-14